A-lumière ti néon, mbeni iri so atoto tongana mbeni poésie, ayeke biani a-lumière so ayeke sigigi na lumière na lege ti agaz so ayeke na ngangu pëpe. Ye so azo mingi ahinga ni ayeke néon (Ne), so alondo na iri ni, me a lingbi biani ti sala alumière ti néon na lege ti gbâ ti agaz inerte nde nde.
Mbaï ti alumière ti néon alondo na hunzingo ti siècle 19, so Georges Claude, mbeni wandara ti France, aleke ni. Na tongo nda ni, a sala kusala na ala mingi teti atableau ti dengo buze nga na akete kodoro teti so ala lingbi ti fa atënë nga na adessin so ayeke na kota lumière nga na acolore so ayeke za mingi. Laso, a-lampe ti néon ayeke gi pëpe mbeni kota ye ti salango na kusala ti maboko nga na ti lekengo ye, me a yeke sala nga kusala na ni na yâ angoi nde nde, na tapande ti salango angia na ndo ti estrade, ti lekengo yâ ti da nga na ti salango piblisite ti dengo buze.
Tongaso, ngbanga ti nyen a-lampe ti néon ayeke sigigi na acolore nde nde ti lumière? A yeke tongaso ngbanga ti so ala lingbi ti sara kua na mara ti agaz inerte nde nde nga na abongo so ayeke za. Tongana mbeni courant ti courant ahon na yâ ti gaz ni na yâ ti mbeni lumière ti néon, a yeke sara si akete kete ye ti gaz ni ayeke za, na a yeke sara si a yeke za. A-gaz nde nde ayeke sigigi na acolore nde nde. Na tapande, néon (Ne) ayeke sigigi na lumière ti rouge, argon (Ar) ayeke sigigi na lumière ti bleu, hélium (He) ayeke sigigi na lumière ti jaune, na mbeni bungbi ti argon na néon ayeke sigigi na lumière ti orange. Na ndo ni, a-lampe ti néon alingbi ti sigigi na acolore nde nde na salango kusala na mara ti abongo nde nde so ayeke za. A yeke zia mingi ni couche ti fluorescent na ndo ti mur ti yâ ni wala na ndo ti ita ti lumière ti néon ni; tongana lumière ahon na yâ ti couche ni, a yeke kiri na ndo ni na a yeke kangbi kirikiri, na tongaso a yeke fa acolore nde nde.
Tongaso, a-lampe ti néon alingbi ti wara acolore nde nde na lege so ala soro a-gaz nde nde nga na abongo so ayeke za, ye so asara si a-lampe ti néon ayeke sigigi na acolore nde nde. Atâa a sala kusala na ni teti lumière ti ndo, lumière ti lekengo na da wala acadeau so a leke ni nde, a-lampe ti néon ayeke mbeni ye so apika bê mingi na so ayeke nde nde.
